Ondersteunende diensten

De netgebruikers kunnen meehelpen om het evenwicht in het Elia-net in stand te houden. Hoe? Door deel te nemen aan de ‘ondersteunende diensten’.

24 landen = 1 net in evenwicht te houden

De transmissienetbeheerders van 24 geïnterconnecteerde landen exploiteren hun netten als één groot Europees elektriciteitsnet, waarbinnen de energie vrij rond stroomt. Langs deze weg kunnen wij ons bevoorraden in heel Europa, bijvoorbeeld om te profiteren van interessante groothandelsprijzen, of om het hoofd te bieden aan een panne van een belangrijke productie-eenheid.

Binnen dit sterk vermaasde Europese net wordt continue energie geïnjecteerd door o.a.:

  • elektriciteitcentrales;
  • windturbines;
  • warmtekrachtkoppelingseenheden.

Op hetzelfde moment nemen verschillende soorten gebruikers ook energie van het net af:

  • grote fabrieken;
  • KMO’s;
  • instellingen (bv. ziekenhuizen);
  • gezinnen.

Eén probleem: elektriciteit kan niet in grote hoeveelheden worden opgeslagen. De productie moet daarom voortdurend aan het verbruik worden aangepast. De transmissienetbeheerders (zoals Elia) waken elk in hun regelzone over dit evenwicht. Ze respecteren daarbij de gezamenlijke regels die op Europees niveau werden afgesproken.

Top



Ondersteunende diensten

Deze diensten bieden Elia de mogelijkheid om de frequentie en spanning op peil te houden en het evenwicht en de congesties te beheren dankzij een ruime waaier aan middelen:

Primaire reserves (R1)

De turbines van sommige productie-eenheden kunnen automatisch frequentieschommelingen detecteren en indien nodig binnen de 0 tot 30 seconden hun productie aanpassen.  

Bij een onevenwicht kan de netbeheerder rekenen op de solidaire bijdrage aan primaire reserve van alle Europese transmissienetbeheerders.Deze reserve volstaat om gelijktijdig twee ernstige incidenten (het verlies van twee productie-eenheden van elk 1500 MW) te compenseren. Deze wordt geleverd, tot 15 minuten na het voorval.

Secundaire reserves (R2)

Deze reserve wordt automatisch en doorlopend geactiveerd, zowel op- als neerwaarts (opregeling-afregeling). Ze reageert snel (tussen 30 seconden en 15 minuten) en blijft geactiveerd zolang dit nodig is. De netgebruiker die deze reserve ter beschikking stelt, moet over de nodige middelen beschikken om in realtime met het Nationaal Controlecentrum van Elia te communiceren. Zijn productie-eenheden moeten aan bepaalde technische vereisten voldoen.

Alvorens secundaire reserves te activeren zullen transitienetbeheerders (TNB’s) die aan de IGCC (International Grid Control Cooperation) deelnemen onevenwichten uitwisselen:

  • In de regionale groep continentaal Europa van Entso-E wordt automatisch secundaire regelreserve geactiveerd naargelang van de oorsprong van de onevenwichten. In een regio met verschillende regelgebieden is het voor een bepaald tijdstip mogelijk en niet ongewoon om reserves te activeren.
  • IGCC tracht deze compenserende activatie van reserves te vermijden door tegengestelde onevenwichten tussen TNB’s uit te wisselen. Dit leidt tot een efficiëntere activering van ondersteunende diensten en verbetert de kwaliteit van de regeling.
  • Daartoe vergelijken de IGCC-leden in real time de onevenwichten van hun regelgebieden en  wisselen ze die waar mogelijk uit. Het resterende onevenwicht van een regelgebied wordt door de verantwoordelijke TNB met eigen middelen gecorrigeerd.

    • Om te vermijden dat de veiligheid van het net in gevaar komt of de voor de markt beschikbare interconnectiecapaciteit wordt beïnvloed, worden de uitwisselingen beperkt tot de resterende beschikbare transmissiecapaciteit na sluiting van de markt, met een maximum van 140 MW

Van 1/10/2012 tot 1/10/2013 bevond de IGCC-deelname van Elia zich in een proefperiode om de betrouwbaarheid van het systeem te testen. De IGCC-deelname van Elia wordt nu voor onbepaalde duur verlengd.

De werkingsprincipes van IGCC zijn tijdens de plenaire bijeenkomst van de Users’ Group aan de marktspelers voorgesteld

Tertiaire reserves (R3)

Deze reserve maakt het mogelijk een aanzienlijk of systematisch onevenwicht in de regelzone op te vangen en/of belangrijke congestieproblemen op te lossen.

De tertiaire reserve bestaat uit twee componenten:

  • de tertiaire productiereserve: de injectie van extra vermogen door producenten die een contract voor tertiaire reserve hebben afgesloten;
  • de tertiaire afnamereserve: een vermindering van de afnames door netgebruikers die een contract voor onderbreekbaarheid hebben afgesloten.

In tegenstelling tot de primaire en secundaire reserve wordt de tertiaire reserve manueel op vraag van Elia geactiveerd. Elke netgebruiker kan hieraan deelnemen door een contract met Elia af te sluiten, op voorwaarde dat zijn installaties aan bepaalde technische vereisten voldoen.

Compensatie van netverliezen

Om een deel van de verliezen op zijn net te compenseren, koopt Elia ook zelf elektriciteit aan. De aanbestedingen voor deze aankopen, zijn voor binnen- en buitenlandse leveranciers toegankelijk. Meer info hierover vindt u onder Energieaankopen.

Black-startdienst

Stel je voor: een totale black-out van het Belgische net, waarbij ook de naburige netten onbeschikbaar zijn. In dit geval moeten bepaalde centrales kunnen opstarten zonder eerst energie uit het net nodig te hebben. Dit is de ‘black-startdienst’.

Top