Brussel


Oktober 2016

Na de onderhoudswerken aan de Montgomerytunnel, kan de hoogspanningskabel via de regionale wegen lopen

Op vraag van de gemeente Sint-Lambrechts-Woluwe, heeft Elia op 27 oktober aan de omwonenden een alternatief tracé voorgesteld voor de plaatsing van een hoogspanningskabel.

Bijna een jaar geleden gaf de gemeente Sint-Lambrechts-Woluwe gehoor aan haar buren over de aanleg van een hoogspanningsverbinding tussen de onderstations van Sint-Lambrechts-Woluwe en Charles-Quint en hebben ze aan Elia gevraagd om de werken te stoppen zodat ze een ander tracé konden zoeken voor de kabel.

Indien technisch mogelijk, probeert Elia steeds een maximale afstand met de woongebieden aan te houden. Een jaar geleden had Elia maar één technische oplossing: de kabel via de Erfprinslaan en de Albertynlaan laten lopen. Dankzij de onderhoudswerken aan de Montgomerytunnel is het knooppunt van de Brand Whitlocklaan, de Henri Dietrichlaan en de Sint-Lambrechts-Woluwelaan een praktische doorgang geworden voor de hoogspanningskabel van Elia.

Elia heeft meteen de nodige steekproeven uitgevoerd over het hele tracé om zich ervan te verzekeren dat het plan technisch mogelijk was. De bevindingen van het bodemonderzoek waren positief.

Hier ziet u het nieuwe tracé voor de hoogspanningskabel van Elia:

December 2015: Elia ontmoet inwoners Sint-Lambrechts-Woluwe

Op verzoek van het gemeentebestuur van Sint-Lambrechts-Woluwe hebben enkele verantwoordelijken van Elia op 8 december deelgenomen aan een informatiebijeenkomst voor de inwoners van de gemeente. Belangrijkste agendapunt was de werf tussen de hoogspanningsstations van Sint-Lambrechts-Woluwe en Charles-Quint.

Elia lichtte een aantal punten toe, zoals de keuze van het tracé, de wettelijke verplichtingen die van toepassing zijn bij een dergelijke werf, en de maatregelen die de onderneming neemt om de elektromagnetische straling te beperken.

Op verzoek van het gemeentebestuur van Sint-Lambrechts-Woluwe ligt de werf momenteel stil. Elia zal binnenkort het college van burgemeester en schepenen ontmoeten, om de verschillende mogelijke alternatieve routes op het grondgebied van de gemeente voor te stellen. 

November 2015

De vernieuwing van het Brusselse net is één van de talrijke projecten die zijn opgenomen in het federaal ontwikkelingsplan. De werkzaamheden werden gedurende meerdere maanden voorbereid.

Bij de aanleg van de verbinding tussen de elektrische posten van Sint-Lambrechts-Woluwe en Keizer Karel, hebben heel wat bewoners van de gemeenten Sint-Lambrechts-Woluwe en Schaarbeek hun bezorgdheid te kennen gegeven.

Elia heeft overleg gepleegd met de betrokken gemeentelijke overheden en heeft zich ertoe verbonden om de bewoners te ontmoeten en hun vragen te beantwoorden. De voorbije weken hebben er drie vergaderingen plaatsgehad met het Comité Pelletier (gemeente Schaarbeek) en één informatievergadering in het gemeentehuis van Sint-Lambrechts-Woluwe op 8 december 2015 om 20 uur.

Als verantwoordelijke voor de communicatie over de infrastructuurprojecten van Elia, heb ik algemene informatie over de lopende projecten voorbereid. U vindt deze op de website van Elia. U kunt deze raadplegen en als u hierover vragen heeft, kunt u het team contacteren op het adres omwonenden@elia.be.

Wij zullen op 8 december uw vragen beantwoorden. Bezorg ons zeker uw opmerkingen, want wij willen op transparante wijze werken, zowel ten aanzien van de gemeentelijke overheid als met u, de buurtbewoners!

Wij kijken ernaar uit om u te mogen ontmoeten of uw opmerkingen te lezen.

Sophie De Baets
Infrastructure Projects Communication Manager

Context

De vernieuwing van het Brusselse net is een van de vele projecten opgenomen in het Federaal Ontwikkelingsplan.

De Belgische en gewestelijke overheden hebben Elia de opdracht toevertrouwd om de meest relevante investeringen voor te stellen en die vervolgens ook uit te voeren, om te garanderen dat het elektrische hoogspanningsnet aangepast blijft aan de ontwikkelingen van de energiemarkt. Het doel is het blijven verzekeren van de betrouwbaarheid van het net, de economische efficiëntie ervan en het duurzame karakter van de gekozen oplossingen.

Elk door Elia uitgevoerd project wordt vooraf goedgekeurd door de overheden in één federaal plan en/of meerdere gewestelijke plannen. Daarnaast werkt Elia nauw samen met de distributienetbeheerders.

Het Brusselse net

De vernieuwing van het Brusselse net beantwoordt aan drie hoofddoelstellingen:

  1. De vervanging verzekeren van infrastructuur die het einde van haar levensduur bereikt.
  2. Verbindingen met ‘oliedrukkabels’ buiten gebruik stellen, want die vormen een milieurisico (bodemverontreiniging).
  3. De veiligheid en betrouwbaarheid garanderen van de elektriciteitsvoorziening van het gewest, en tegelijk ervoor zorgen dat deze aangepast is aan de evolutie van de (huidige en potentiële) zwaartepunten van het verbruik en aan de ligging van de productieplaatsen.

Fase 1: Brussel Oost

De eerste fase in de vernieuwing van het net betreft het oostelijke deel van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest. Deze fase omvat een herstructurering van de 150kV-verbindingen tussen de posten van Schaarbeek, Sint-Lambrechts-Woluwe en Elsene.

De huidige verbinding tussen Schaarbeek en Elsene biedt momenteel niet langer alle nodige garanties op het gebied van betrouwbaarheid. De verbinding vormt een milieurisico en zal na deze fase volledig buiten dienst worden gesteld.

Ter vervanging legt Elia drie nieuwe ondergrondse 150kV-verbindingen aan:

  1. Een verbinding tussen de elektrische posten van Sint-Lambrechts-Woluwe en Keizer Karel (Keizer Karelstraat in Brussel). Deze verbinding bevindt zich momenteel in de eindfase. Ze loopt door de gemeenten Brussel, Sint-Lambrechts-Woluwe en Schaarbeek.
  2. Een verbinding tussen de elektrische posten van Schaarbeek en Keizer Karel. Deze verbinding is klaar sinds augustus 2015. Ze loopt door de gemeenten Brussel en Schaarbeek.
  3. Een verbinding tussen de elektrische posten van Keizer Karel en Pacheco. Deze verbinding zal in de komende maanden worden uitgevoerd. Ze loopt door de gemeenten Brussel en Sint-Joost-ten-Node.

Fase 2: Brussel West

De tweede fase betreft het westelijke deel van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest. Deze omvat de vernieuwing en herstructurering van de verbindingen tussen de posten van Sint-Agatha-Berchem, Sint-Jans-Molenbeek, Helihaven en Breugel (in het Vlaams Gewest).

 

Ook al maakt elk project deel uit van een specifiek mandaat van de regering, toch moet Elia vóór de uitvoering van iedere werf een strikte procedure naleven met betrekking tot vergunningen.

Elia verbindt zich ertoe om de werkzaamheden pas uit te voeren na de formele toestemming van de bevoegde overheden.

  • de nieuwe ordonnantie van de gewestelijke regering van 3 juli 2008 betreffende de bouwplaatsen op de openbare weg
  • het besluit van de gewestelijke regering van 11 juli 2013 betreffende de uitvoering van bouwplaatsen op de openbare weg

Deze wetten verplichten tot een intensievere coördinatie tussen de nutsbedrijven die een ondergrondse infrastructuur plaatsen. Ze zijn bedoeld om het openbreken van straten binnen de perken te houden en de hinder als gevolg van de bouwplaatsen te verminderen.

Anderzijds moeten verschillende overheden vóór het uitvoeren van de werken een aantal vergunningen uitreiken, ieder volgens haar eigen verantwoordelijkheden (FOD Economie, gewest, gemeente). Voorafgaand aan elk project wordt steeds overlegd over de keuze van het tracé met de overheden die verantwoordelijk zijn voor de openbare weg.

Van alle mogelijke alternatieven zal, weliswaar binnen de technische beperkingen, altijd worden gekozen voor het meest milieuvriendelijke tracé in de ruime zin van het woord.



Federaal plan
(of regionaal)
  • Definieert de verbindingen die moeten worden uitgevoerd van één punt naar een ander punt, alsook de indienststellingsdatum en het geraamde budget


Opstarten
van het project
(Elia en
wegbeheerders)
  • Analyse van de beheerders van ondergrondse nutsleidingen
  • Gedetailleerde analyse van het traject (topgrafische metingen, uitvoering van boringen indien nodig)
  • Inschrijven van het traject in de OSIRIS-programmatie
  • Voorstelling van het traject bij de overdracht van programmatie van de werven (gemeenten en gewest)


Wegenisvergunning (FOD)
  • Indiening van een volledig dossier
  • Verschillende raadplegingen gehouden door de FOD ( 42 dagen voor de indiening van de adviezen)
  • Koninklijk Besluit (waarin het advies van de FOD wordt opgenomen alsook de lijst van de betrokken straten per gemeente)


Commissie voor werfcoördinatie
  • Planning van de werken en gedetailleerd overzicht van de aanlegfasen van de verbinding
  • Opstarten van de aanvragen in OSIRIS
  • Wordt doorgegeven aan de Commissie (CCC)
  • Overdracht van de beslissingen aan Elia en aan de wegbeheerders (via OSIRIS)


Wegbeheerders
  • Contact met de overheid voor de toepassing van de bijzondere reglementen
  • Uitvoering van de verschillende praktische zaken m.b.t. de werf (benutten van de openbare weg, mobiliteit, veiligheid)
  • Uitvoering van de werrfwerkzaamheden per verbindingsgedeelte

De verbinding tussen de elektrische posten van Sint-Lambrechts-Woluwe en Keizer Karel (Keizer Karelstraat in Brussel)

De werken aan de verbinding tussen de elektrische posten van Sint-Lambrechts-Woluwe en Keizer Karel (Keizer Karelstraat in Brussel) bevinden zich momenteel in de eindfase. Het gaat om een verbinding van zeven kilometer lang door de gemeenten Brussel, Sint-Lambrechts-Woluwe en Schaarbeek.

Mogelijke alternatieven

De keuze van het tracé voor de verbinding is gebeurd in coördinatie met de betrokken wegbeheerders (Brussels Hoofdstedelijk Gewest, de gemeenten Schaarbeek en Sint-Lambrechts-Woluwe). Daarbij werd rekening gehouden met verschillende criteria:

  • de toegang tot de begin- en eindpost van de nieuwe verbinding
  • de maximale afstand tot woningen
  • de beschikbare ruimte voor het uitvoeren van de werf
  • de aanwezigheid van leidingbeheerders in de weg (rond de kabel moet minimaal 60 centimeter beschikbaar zijn als er geen specifieke bescherming is)
  • de aanwezigheid van infrastructuur (tram, autotunnel, metro, spoorwegtunnel, kanaal enz.)
  • de mobiliteitsvereisten (zoals vastgelegd in de ordonnantie betreffende de bouwplaatsen)

Er zijn verschillende alternatieve tracés bestudeerd en voorgesteld aan de wegbeheerders, maar die konden helaas niet worden geselecteerd. Een paar voorbeelden:

  • Een tracé over de grote assen van de gemeente Sint-Lambrechts-Woluwe naar de Brand Whitlocklaan, om die vervolgens over te steken en dan de wegen van de gemeente Schaarbeek te volgen. Dat bleek echter onmogelijk door de aanwezigheid van talloze leidingbeheerders en tramrails.
  • Een tracé via het Montgomeryplein en langs de Brand Whitlocklaan, wat onmogelijk bleek door de bestaande ondergrondse installaties (metro, premetro, tunnels, metrostations, hoofdleidingen en zijriolen, en tal van leidingbeheerders).

Het geselecteerde tracé

Het aanleggen van een ondergrondse verbinding

Het aanleggen van een ondergrondse verbinding in een stedelijke omgeving vereist een specifieke organisatie. Om het behoud van acceptabele omstandigheden op het gebied van mobiliteit te verzekeren, wordt het werk meestal georganiseerd in stukken van circa 450 meter en op niet-lineaire wijze. Het zou immers moeilijk zijn om een reusachtige werf van zeven kilometer in één keer op te zetten, met het risico dat het verkeer maandenlang zou worden gehinderd over een te lange afstand. Bovendien past op elke haspel voor kabels met een spanning van 150 kV maar maximaal één kilometer.

Bij die werkwijze moeten dus op bepaalde stukken eerst buizen worden gelegd, waarin later de kabels worden geïnstalleerd.

De drie kabels die de verbinding vormen, worden in klaverblad geplaatst, aaneensluitend of in buizen.

Plaatsing in aaneensluitend klaverblad

Plaatsing in buizen

Tijdens de volledige duur van de werf verbindt Elia zich ertoe om in te staan voor de kwaliteit van de werken, de veiligheid, de coördinatie met de bevoegde overheden en de voorafgaande informatie aan de rechtstreeks betrokken omwonenden.

Wat betreft de elektromagnetische velden verbindt Elia zich ertoe om alle nodige maatregelen te treffen om de in zijn vergunningen opgelegde verplichtingen te respecteren en alle geldende normen en/of aanbevelingen na te leven (zie tabblad Elektromagnetische velden).

Veiligheid

  • De ondergrondse verbinding wordt altijd onder de rijweg geplaatst (nooit onder het voetpad).
  • De beveiliging van de werf wordt gegarandeerd met aangepaste signalisatie en afbakening.
  • Een controle van de opstelling wordt verzekerd door een onafhankelijke expert.

Kwaliteit van de werken

  • De aannemer belast met de uitvoering van de werken is een van de vijf door Elia erkende aannemers in België.
  • Elia controleert dagelijks of het lastenboek, dat in onderlinge overeenstemming met de overheden is vastgelegd, strikt wordt nageleefd, en controleert ook de gebruikte materialen.
  • Een onafhankelijke externe instantie krijgt de opdracht om de lijn te controleren voordat ze in werking wordt gesteld.

Coördinatie met de overheden

Er is regelmatig contact met de wegbeheerders, die worden uitgenodigd om deel te nemen aan de wekelijkse werfvergaderingen en om de uitvoering van de opgelegde maatregelen uit de aan Elia afgegeven vergunning te controleren.

Een onafhankelijke landmeter wordt belast met het exact opmeten van de lokalisatie van de verbinding, om de traceerbaarheid bij de wegbeheerders te garanderen.

Informatie aan de omwonenden

Alle omwonenden die te maken krijgen met de werken, worden vooraf geïnformeerd via een huis-aan-huisfolder, die vijf werkdagen voor de aanvang van de werken wordt verspreid.

Wat doet Elia op het gebied van elektromagnetische velden?

  • Elia respecteert de geldende normen en/of aanbevelingen.
  • Elia volgt de wetenschappelijke literatuur over de mogelijke gezondheidseffecten van de velden van nabij op.
  • Elia biedt actief steun aan de uitbreiding van de wetenschappelijke kennis via universitaire onderzoekscentra die zijn samengebracht in de Belgian BioElectroMagnetic Group (BBEMG).
  • Elia ondersteunt ook het EPRI (Electric Power Research Institute) dat op internationaal vlak onderzoeken voert naar de mogelijke gezondheidseffecten van elektromagnetische velden.
  • Elia kiest voor een transparante aanpak en voert op verzoek van de omwonenden gratis metingen uit van de elektrische en magnetische velden.
  • Elia informeert de omwonenden: zie brochure over elektromagnetische velden.

Respect voor de referentiewaarden (elektromagnetische velden)

De uitgevoerde berekeningen (zie grafiek hieronder) tonen aan dat Elia zijn engagement op het gebied van elektromagnetische velden ook nakomt.

Gemiddelde veldprofielen berekend op 0, 1,5 en 3 meter voor een aaneensluitende klaverbladconfiguratie

Gemiddelde veldprofielen berekend op 0, 1,5 en 3 meter voor een klaverbladconfiguratie met buizen

Gemiddelde veldprofielen berekend op 0, 1,5 en 3 meter loodrecht op de verbindingen (vlakconfiguratie)

 

Om een beter te begrijpen wat elektromagnetische velden precies zijn (beschikbaar in het Frans): www.clefdeschamps.info

Referentiewaarden

De ICNIRP (International Commission on Non Ionising Radiation Protection) beveelt in 2010 aan om de bevolking niet bloot te stellen aan magnetische velden hoger dan 200 µT.

De Europese Raad beveelt aan (in aanbeveling 1999/519/EC) om de blootstellingsniveaus voor de bevolking te beperken tot 100 µT (meer bepaald wat de permanente blootstelling betreft).

Het Internationaal Agentschap voor Kankeronderzoek (het IARC : International Agency for Research on Cancer) dat afhangt van de Wereldgezondheidsorganisatie (de WHO: World Health Organization) klassificeert de elektromagnetische velden in de groep ‘mogelijk kankerverwekkend’ (net zoals koffie, glasvezels, pickles, uitlaatgassen van benzinemotoren…). Op basis hiervan heeft de Hogere Gezondheidsraad in 2008 een aanbeveling uitgebracht die voorstelt om te vermijden dat kinderen onder de 15 jaar langtijdig worden blootgesteld aan gemiddelde veldwaarden hoger dan 0,4 µT (epidemiologische drempelwaarde).

De Belgische staat en het Brussels Hoofdstedelijk Gewest willen rekening houden met die situatie, maar hebben toch beslist om geen specifieke norm te bepalen voor elektromagnetische velden van zeer lage frequentie (50 Hz). Die beslissing volgt het advies van de Wereldgezondheidsorganisatie (WGO), die adviseert om niet willekeurig regels op te stellen onder de referentiewaarden die worden aanbevolen door de Raad van Europa (aanbeveling 1999/519/EG). De Raad adviseert om het niveau van elektromagnetische velden te beperken tot 100 µT voor een permanente blootstelling van de bevolking.

Vandaag bestaat er:

  • Op federaal niveau een reglement (AREI) met betrekking tot elektrische velden en een ministerieel besluit met betrekking tot hoogfrequente velden.
  • In het Brussels Hoofdstedelijk Gewest een reglement dat het niveau van magnetische velden geproduceerd door transformatoren beperkt tot 100 µT.
  • Op Europees niveau een richtlijn (2013/35/EU) betreffende de blootstelling van werknemers, die een grenswaarde – waarbij de actie in deze richtlijn moet worden uitgevoerd – bepaalt van 1000 µT bij permanente blootstelling.

Meer informatie over dit onderwerp is beschikbaar in de brochure 'Elektromagnetische velden en gezondheid' gepubliceerd door de FOD Gezondheid.

 

Elia geeft met plezier een antwoord op mogelijke vragen en twijfels tijdens de hele duur van het project.

Een projectteam staat klaar om eventuele vragen te beantwoorden: telefonisch op het gratis nummer 0800 18 002 of per e-mail op omwonenden@elia.be. Er is ook heel wat informatie beschikbaar op omwonenden@elia.be .