Biodiversiteit en herstel van natuurlijke habitats

Het is mogelijk om de transmissie van elektriciteit te verzoenen met biodiversiteitsdoelstellingen. In België heeft Elia verschillende acties op touw gezet die dit ook bewijzen. Elia helpt zelfs diersoorten te migreren wanneer de klimaatverandering hen hiertoe dwingt.De ontwikkeling van het elektriciteitsnet met het oog op de integratie van hernieuwbare energiebronnen kan gevolgen hebben voor het milieu en de biodiversiteit. Wij besteden trouwens bijzondere aandacht aan het behoud en de verbetering van de biodiversiteit, zodat ons netwerk goed kan worden geïntegreerd. Eén traject van dimensie 2 van het Act Now-programma is aan dit punt gewijd.

Projectbeheer in beschermde gebieden

We hebben een projectbeheersysteem uitgewerkt voor beschermde gebieden (bv. Bossen die onder het bosbouwwetboek vallen, Natura 2000-gebieden en natuurreservaten) om beter rekening te houden met de beperkingen die de milieuwetgeving oplegt.

We leggen bijzondere nadruk op de bescherming van de fauna en flora langs de corridors onder de luchtlijnen. De totale lengte van deze corridors in Natura 2000-gebieden bedraagt meer dan 320 km.

Uitbreiding van het beheer van biodiverse vegetatie door bossen (LIFE-project)

Om veiligheidsredenen, om valschade en kortsluiting te voorkomen, mogen in de buurt van hoogspanningslijnen geen bomen groeien. In het algemeen houdt ons onderhoudsbeleid voor luchtlijnen in dat alle vegetatie binnen een groeiplaats binnen een bereik van 50 meter aan weerszijden van een luchtlijn wordt gerooid. Dit beleid is duur en bevordert de biodiversiteit niet, aangezien deze vegetatie een natuurlijke habitat biedt aan talloze dieren en planten.

Het LIFE+ Elia-RTE-project was een 7-jarig project (2011-2017) dat door de Europese Unie (EU) werd gesubsidieerd en door Elia in België werd uitgevoerd. Het doel was verschillende kilometers boscorridor te ‘vergroenen’. Hierdoor zijn we erin geslaagd de biodiversiteit te herstellen op 429 hectare onder onze lijnen (in tegenstelling tot het om de 3 tot 8 jaar met een roterende frees rooien van alle vegetatie).  

In 2018 hebben we besloten deze inspanning nog eens 5 jaar (2018-2022) voort te zetten en het LIFE2-project op eigen kracht te lanceren, zodat er tegen eind 2020 nog eens 140 ha stabielere natuurlijke omgevingen (veengronden, bosrandstruiken, begraasd grasland, vijvers enz.) – gemakkelijker en goedkoper in onderhoud en veel beter voor de biodiversiteit – bij komt. Meer informatie over LIFE+-projecten is te vinden op http://www.life-elia.eu/. Voor meer informatie over het LIFE2-project en de laatste stand van zaken, zie ons persbericht.

We hebben ook verscheidene communicatiecampagnes gevoerd om verschillende doelgroepen bewust te maken van het belang om bij het beheer van de vegetatie rekening te houden met biodiversiteit. Er werden opleidingsmodules opgezet, folders gepubliceerd en informatiepanelen en uitkijkplatforms rond onze lijnen geïnstalleerd. Het project is een uitstekende showcase voor alle positieve acties die we ondernemen.

Bescherming en ontwikkeling van vogels langs corridors

Ons milieubeleid is gericht op het behoud en de verbetering van de biodiversiteit in België. Daarom hebben wij een specifiek beleid voor de bescherming van vogels ontwikkeld. Het hoofddoel is het aantal vogels dat tegen onze luchtlijnen botst, te verminderen. 

Wij hebben Natuurpunt, Natagora en het Instituut voor Natuur- en Bosonderzoek (INBO) gevraagd een risicoatlas op te stellen van de plaatsen met het hoogste risico op aanvlieging door vogels. Uit de 2020-versie van de atlas – die een update was van de versie van 2012 – blijkt dat 325 km luchtlijnen in België momenteel een hoog risico vormen voor vogels. Ongeveer 50 km van deze lijnen zijn in de afgelopen 5 jaar uitgerust met vogelmerkers.

Lees de studie (in het Engels)

Wij concentreren ons op het veiliger maken van deze luchtlijnen om het sterftecijfer door aanvlieging te verminderen. Deze delen van het net worden geleidelijk over een periode van 10 jaar (vanaf 2016) uitgerust met systemen om aanvliegingen door vogels te voorkomen. Als op deze gedeelten een project zal plaatsvinden, worden er onmiddellijk vogelkrullen aangebracht.

Lees hier meer over lijnmarkeringen (in het Frans)

Naast het zichtbaar maken van luchtlijnen houden wij bij onze werkzaamheden rekening met de broedperiodes van vogels. We plaatsen ook geregeld nestkastjes op plaatsen die de biodiversiteit ten goede komen. Wanneer we een verzoek om nestkasten ontvangen, onderzoeken wij naar behoren of deze nodig zijn en in de meeste gevallen installeren we ze ook effectief.

Op sommige plaatsen hebben vogels de ongelukkige gewoonte om zich in grote aantallen langs hoogspanningsleidingen te verzamelen, wat hinderlijk is voor de omwonenden en problemen veroorzaakt (bv. corrosie van de verf). We hebben geen onmiddellijke oplossing voor dit probleem, maar we onderzoeken momenteel mogelijke maatregelen, zoals het verplaatsen van nabijgelegen voedselbronnen of het inzetten van roofdieren.

Vergroting van het effect van natuurbeschermingsactiviteiten in verband met de ontwikkeling van het net

Zoals gezegd, is een van onze grootste uitdagingen het net in stand te houden en uit te breiden, en tegelijk te zorgen voor een duurzame aanpak van de milieu-impact. Daartoe ontwikkelen wij onze netinfrastructuur volgens de volgende principes: eerst optimalisering, dan versterking en daarna uitbreiding van het net.

In de geografische gebieden waar wij als TNB  actief zijn, maakt een milieueffectbeoordeling (MEB) deel uit van de vergunningsaanvragen. Deze wordt uitgevoerd in de eerste fasen van de infrastructuurprojecten. Het maakt ook de systematische identificatie, voorspelling en analyse mogelijk van de potentiële effecten en bedreigingen voor het fysieke milieu en de biodiversiteit, alsook de sociale, culturele en gezondheidseffecten tijdens zowel de bouw- als de exploitatiefase.

Wat onze offshoreactiviteiten betreft, stemmen wij de ontwikkeling van onze infrastructuur af op het respect voor het mariene milieu.  We zijn ook lid van de Offshore Coalition.

Vegetatie rond en in onze eigendommen

 
  • Inrichting van de ruimte onder de masten in agrarische landschappen

    In 2016 hebben we de vzw Faune & Biotopes gevraagd om langs de hoogspanningslijn tussen Gramme en Achêne maatregelen te nemen om de biodiversiteit te verbeteren. We wilden een kostenefficiënte en duurzame methode voor het beheer van onze masten invoeren en tegelijk de ecologische netwerken in de buurt van onze infrastructuur versterken.

    Het gekozen gebied omvat de landbouwgronden van de gemeenten Hoei, Vierset, Tinlot, Marchin, Jallet, Ohey, Havelange, Hamois en Ciney.

    De landschapsmaatregelen rond elke mastvoet werden bepaald door rekening te houden met verschillende elementen zoals biodiversiteit, het betrokken landschap en de kosten.

    Verbeteringen zijn niet geschikt voor alle masten. Door de ligging van sommige masten is het namelijk niet altijd mogelijk of noodzakelijk om planten te ontwikkelen die de biodiversiteit bevorderen. Dit was het geval met masten die langs een grens of heg stonden, en met masten in weilanden die voor begrazing werden gebruikt.

    In 2016 werden onder meer 32 inheemse struiken en 7 bloemenweides aangeplant. Later controleerde Elia of de zaailingen en bloemen groeiden. In het najaar hebben we een onderhoud uitgevoerd aan de masten waar er landschapswerken waren geweest. We hebben toen ook de velden gemaaid.

    We leren van deze proefprojecten om een meer natuurvriendelijke manier te ontwikkelen om de gebieden rond onze masten in de komende jaren te blijven beheren.

  • Landschappelijke integratie

    Bij de planning van projecten wordt bij de goedkeuringsprocedures niet enkel rekening gehouden met de economische efficiëntie, de bezorgdheid van de omwonenden en de technologie, maar ook met de bescherming van de fauna en flora. 

    In de aanloop naar dergelijke procedures worden milieu-effectbeoordelingen of aanvragen voor stedenbouwkundige vergunningen uitgevoerd om conflicten met natuurbehoud in een vroeg stadium tot een minimum te beperken. Vervolgens wordt een corridor vastgesteld voor het exacte tracé van de elektrische leiding, die in een volgende stap wordt gedefinieerd. 

    Tegelijkertijd worden beschermings- en compensatiemaatregelen vastgesteld. Al deze onderzoeken worden uitgevoerd in samenwerking met externe milieuplanners, routedeskundigen en, indien nodig, andere deskundigen op het vlak van wetenschap en natuurbehoud. De natuurvereisten zijn opgenomen in de contractuele vereisten van de infrastructuurprojecten. Bekijk deze maatregelen op de volgende pagina.

    Rond onze hoogspanningsposten worden elk jaar inheemse hagen geplant om onze installaties te helpen opgaan in het omringende landschap en een habitat te bieden voor de plaatselijke fauna. We gebruiken ook doornige struiken om indringers af te schrikken. Als gevolg van strengere voorschriften inzake de beveiliging van hoogspanningsposten worden deze heggen nu gecombineerd met laaggroeiende weidestroken langs omheiningen.

    De grond in de buurt van onze hoogspanningsposten en sommige percelen daarbinnen zijn heringericht om de biodiversiteit te bevorderen. Zo zijn er op verschillende plaatsen bloemenweiden, struiken en grasbermen aangeplant, in overeenstemming met het omringende landschap.

  • Habitats

    Wij hebben ook verscheidene punctuele acties ondernomen om de habitats rond onze activa of administratieve sites te verbeteren of te herstellen.  

    De voorbije jaren werden verschillende bijenkasten geïnstalleerd in onze vestigingen Monnoyer (Brussel) en Crealys (Gembloux). De installatie in Brussel, die werd geleid door BeeOdiversity in samenwerking met een aantal Brusselse milieubeschermingsorganisaties, past perfect in ons engagement voor maatschappelijk verantwoord ondernemen. De installatie in Crealys is in samenwerking met de Belgische overheid uitgevoerd. Eenmaal per jaar wordt de honing van de bijenkasten verkocht aan het personeel en de opbrengst gaat naar een liefdadigheidsorganisatie.

    De Mercator-hoogspanningspost in de gemeente Kruibeke is de woonplaats geworden van een zeldzame salamandersoort: de kamsalamander. Eind 2004 probeerden we, in samenwerking met een van onze medewerkers die vrijwilligerswerk doet bij Natuurpunt, het terrein te ontwikkelen om deze zeldzame soort te rehabiliteren, door twee vijvers aan te leggen. 

    Nu, bijna 20 jaar later, heeft een populatie kamsalamanders zijn intrek genomen onder de Mercator-hoogspanningspost. Gesterkt door dit succes hebben wij, met de hulp van de milieuvereniging Regionaal Landschap Schelde-Durme, nog vier vijvers aangelegd. In mei 2017 heeft de vijverbeschermingsgroep van Kruibeke een telling uitgevoerd in de vijvers van de hoogspanningspost. In de vijvers bleken niet alleen veel soorten waterinsecten te leven, maar ook drie verschillende soorten amfibieën, waaronder de zeldzame grote kamsalamander.

    Hoewel wij van plan zijn een groot uitbreidingsproject rond de hoogspanningspost uit te voeren (wat gevolgen zal hebben voor een van de vijvers), werken wij ook aan een manier om deze te vervangen door een nieuwe vijver, zodat de overwinteringsplaats van deze zeldzame soort opnieuw wordt ontwikkeld.

  • Mede-ontwikkeling van ecologische projecten
    Het is belangrijk voor Elia om een maatschappelijke rol te spelen, en dus zowel de belangen van de gemeenschap als de duurzaamheid voorop te stellen. Wij streven naar partnerschappen, waarmee we dergelijke projecten kunnen financieren. Voor meer informatie kunt u terecht op onze pagina over partnerschappen.

Deze website gebruikt cookies voor een optimale browserervaring. Sommige cookies zijn strikt noodzakelijk voor de werking van deze website en kunnen niet worden geweigerd; andere hebben analytische/functionele/targetingdoeleinden en kunnen worden geweigerd. Raadpleeg onsCookiebeleid voor meer informatie. U kunt uw cookievoorkeuren op elk ogenblik beheren/aanpassen. Als u uw cookievoorkeuren niet beheert, zullen alleen de strikt noodzakelijke cookies worden aanvaard.